Luca Tempel is een gerespecteerde angstcoach en de oprichter van Coachpraktijk Tula. Met haar achtergrond in de tandheelkunde en coaching helpt zij zowel volwassenen als kinderen om angstpatronen te doorbreken en controle over hun mondgezondheid terug te krijgen.
Er stond een bezorgde moeder bij de balie met haar kleine jongen, Jaden. Haar stem beefde terwijl ze vroeg: "Kunnen jullie mijn zoontje helpen? Elke tandartsafspraak verloopt rampzalig... en ik wil niet dat hij net als ik wordt."
Vanaf het consultatiebureau kreeg ze te horen dat haar driejarige zoontje, Jaden, naar de tandarts moest omdat zijn gebit achterliep op de norm. In de ogen van de moeder zag ik niet alleen diepe angst, maar vooral een onvoorwaardelijke liefde toen ze zei: "Ik wil niet dat hij mijn angsten overneemt." Ze was zelf doodsbang, maar vastbesloten om de vicieuze cirkel van angst te doorbreken en haar zoon te behoeden voor dezelfde angsten.
De eerste ontmoeting: Creëren van veiligheid op gelijke hoogte
Als angstcoach en oprichter van Coachpraktijk Tula weet ik dat de eerste momenten cruciaal zijn. Toen Jaden binnenkwam, was hij verlegen en stil. Hij hield stevig zijn favoriete konijn vast, zijn anker in een vreemde omgeving.
Om het vertrouwen op te bouwen, ging ik meteen op mijn knieën zitten zodat ik op ooghoogte met Jaden kon communiceren. Respect is de basis van vertrouwen. Ik begon niet meteen over de behandeling, maar richtte eerst de aandacht op zijn knuffel: "Wat een stoere knuffel heb je daar! Vind je hem niet lief?" Het is belangrijk om de aandacht weg te leiden van de dreiging en te verplaatsen naar een gevoel van veiligheid en vertrouwdheid.
Tell-Show-Do: Voorspelbaarheid als kracht
Vertrouwen bouw je niet op met woorden, maar met voorspelbaar gedrag. Ik paste de Tell-Show-Do methode toe, een bewezen techniek in de kindertandheelkunde om autonomie te vergroten en angst te verminderen.
- Tell (Vertellen): In begrijpelijke taal legde ik uit wat we gingen doen. We gingen op een speelse manier tanden tellen met het 'telstokje'.
- Show (Tonen): Ik liet Jaden een bekertje water vasthouden en zelf de speekselzuiger bedienen. Zo kon hij wennen aan geluiden en verbanden leggen met zijn eigen ervaringen.
- Do (Doen): De daadwerkelijke handeling.
Doorbreken van angstprojectie
Toen we naar de behandelstoel liepen, kwamen we een bekend fenomeen tegen: angstprojectie. Moeder nam als eerste plaats in de stoel om het goede voorbeeld te geven, maar haar spanning was voelbaar. Jaden weigerde instinctief om bij haar op schoot te gaan. Kinderen voelen de stress van hun ouders haarfijn aan.
In plaats van druk uit te oefenen, koos ik voor reframing. Ik nodigde Jaden uit om zelf op de stoel te gaan zitten: "Kijk Jaden, deze stoel is als een glijbaan. En je konijn mag lekker bij je blijven."
Er ontstond een spel. Geen strijd, geen dwang, enkel een veilige uitnodiging.
De essentie van het verhaal
Het respecteren van grenzen en het opbouwen van vertrouwen zijn essentieel, of het nu een kind of een volwassene betreft. Mijn overtuiging is simpel: angst verdwijnt niet door dwang, maar door veiligheid.
Uit onderzoek en ervaringen in mijn coachingpraktijk blijkt dat tandartsangst bij volwassenen vaak al in de kindertijd ontstaat. Als we de mondgezondheid willen waarborgen, moeten we bij kinderen beginnen. Deze aanpak vereist drie basisprincipes:
- Geborgenheid en veiligheid: Respectvol contact, nemen van de tijd en werken zonder oordeel.
- Behoud van autonomie: Kinderen keuzes geven en hun grenzen respecteren.
- Positieve versterking: Een goede eerste ervaring is cruciaal. Als het fundament van vertrouwen er eenmaal ligt, zal er geen strijd meer nodig zijn. Zo groeit een kind op tot een angstvrije volwassene die de tandarts met vertrouwen bezoekt.
